Η Τουρκία επανέρχεται στο ζήτημα της ονομασίας των Στενών. Μπορεί να τυπώσει χάρτες με την ονομασία που επιθυμεί, όμως δεν μπορεί να επιβάλει αυτή την ονομασία στα υπόλοιπα μέλη του ΝΑΤΟ.

Το μνημόνιο της Τουρκίας με Σουηδία και Φινλανδία θα προβάλλεται, με κάθε ευκαιρία από εδώ και πέρα από την τουρκική ηγεσία ως απόδειξη καλόπιστης εξωτερικής πολιτικής και αγαστών συμμαχικών σχέσεων. Ως το παράδειγμα για τον δρόμο που θα έπρεπε να ακολουθήσει η Αθήνα. Τίποτα δεν αποκλείει επίσης, όσο ο Ερντογάν θα θέτει στο τραπέζι τις διεκδικήσεις του, να υπάρχουν στο τραπέζι ακόμη και ενδοσυμμαχικές πιέσεις, στη λογική του «βρείτε τα», όπως συνέβη με Σουηδούς και Φινλανδούς. Ο κίνδυνος προφανής.

Η Κρίση των Ιμίων τον Ιανουάριο του 1996 αποτελεί ένα εξαιρετικά κρίσιμο γεγονός που σηματοδότησε τον σταδιακό μετασχηματισμό και την επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων με την υιοθέτηση από την Άγκυρα της στρατηγικής της έντασης ως κύριο εργαλείο εξωτερικής πολιτικής απέναντι στην Αθήνα. Έκτοτε, λοιπόν, η τουρκική εξωτερική πολιτική έχει μετατρέψει την επιδίωξη για ειρήνη και ασφάλεια στο Αιγαίο και τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ σε μια σύγκρουση για κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες.

Η άσκηση της εξωτερικής πολιτικής προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, προετοιμασία, ικανότητες, δεξιότητες, λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο και ενίοτε ενισχύεται από το προσωπικό τάλαντο εκείνου που τη διαχειρίζεται. Όμως πέρα απ' όλα αυτά, υπάρχουν και οι εξαιρετικές περιπτώσεις κατά τις οποίες κρίσιμες συγκυρίες και τυχαία γεγονότα δύνανται να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά και προωθητικά σε σχέση με τα αποτελέσματα που μπορούν να επιφέρουν όλες οι παραπάνω προϋποθέσεις. 

Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι το αποτέλεσμα της επιλογής της μίας πλευράς να λύσει τις διαφορές της με την άλλη χρησιμοποιώντας ένοπλη βία. Δυστυχώς, αυτή η επιλογή είναι, υποτίθεται, μια ορθολογική απόφαση που μάλλον θεμελιώνεται στην εκτίμηση κόστους-οφέλους. Στο δε κόστος, περιλαμβάνεται και η μετάπτωση της Ρωσίας σε κράτος παρία.

Η κατάσταση που διαμορφώνεται στην Ουκρανία εξαιτίας της ρωσικής εισβολής, απασχολεί ή πρέπει να απασχολεί, την Αθήνα σε δύο διαφορετικά επίπεδα, που αναπόφευκτα συνδέονται μεταξύ τους. Το πρώτο αφορά στην υποδειγματική στάση μας απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. Και το δεύτερο, σχετίζεται με όσα πρέπει να προβλέψουμε και να εκτιμήσουμε σχετικά με τις επιλογές του Ερντογάν απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο στο εγγύς μέλλον, υπό το πρίσμα των τρεχουσών εξελίξεων στην Ουκρανία.

Η κατάσταση που διαμορφώνεται στην Ουκρανία εξαιτίας της ρωσικής εισβολής, απασχολεί, ή πρέπει να απασχολεί, την Αθήνα σε δύο διαφορετικά επίπεδα, που αναπόφευκτα συνδέονται μεταξύ τους. Το πρώτο αφορά στην υποδειγματική στάση μας απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. Και το δεύτερο, σχετίζεται με όσα πρέπει να προβλέψουμε και να εκτιμήσουμε σχετικά με τις επιλογές του Ερντογάν απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο στο εγγύς μέλλον, υπό το πρίσμα των τρεχουσών εξελίξεων στην Ουκρανία.

Η αναγνώριση των αποσχισμένων περιοχών στην Ανατολική Ουκρανία από τη Ρωσία αποτελεί την πρώτη πράξη στο νέο επίπεδο αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Μόσχα και το Κίεβο. Δεν είναι σαφές, αν η Μόσχα αναγνώρισε το de facto καθεστώς στις δύο περιοχές ή αν η πράξη αναγνώρισης περιλαμβάνει και εδάφη που βρίσκονται πέρα από την υφιστάμενη οριογραμμή και καλύπτουν τα διοικητικά όρια των περιοχών του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ που είχαν καταλάβει, αλλά δεν κατέχουν πλέον, οι αυτονομιστές.

Το πιο πιθανό σενάριο, θα ήταν μια σειρά από πλήγματα σε βάρος κρίσιμων υποδομών που δεν απαιτούν την εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων Ρωσίας και Λευκορωσίας. Τέτοια πλήγματα, περιλαμβάνουν κυβερνοεπιθέσεις, επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους, μη-επανδρωμένα αεροχήματα και προσωπικό από ιδιωτικές υπηρεσίες ασφάλειας που δε φέρουν διακριτικά των ρωσικών ένοπλων δυνάμεων και έχουν δοκιμαστεί σε Ουκρανία, Συρία και Λιβύη, κερδίζοντας το προσωνύμιο «μικρά πράσινα ανθρωπάκια».

Τα μηνύματα από την ΕΕ, τις ΗΠΑ και τον αραβικό κόσμο προς τον Ταγίπ Ερντογάν είναι τελευταίως απανωτά και σε αυτό έχει συμβάλει και η ελληνική εξωτερική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο. Το πολιτικό κεφάλαιο που έχει απομείνει στον Ερντογάν απέναντι στη Δύση δείχνει να στερεύει και να δημιουργούνται συνθήκες ασφυξίας τόσο στο εσωτερικό της Τουρκίας όσο και στη διεθνή της παρουσία.

Το ολοκληρωτικό τουρκικό καθεστώς θεωρεί ως απειλή τη διατήρηση και ενίσχυση των πολιτισμικών δεσμών, ουσιαστικά τη σύνδεση της περιοχής του Πόντου με τους απογόνους των ανθρώπων που ξεριζώθηκαν. Η μετατροπή των εκκλησιών σε τζαμιά και η απαγόρευση εισόδου στην τουρκική επικράτεια εκπροσώπων του οργανωμένου ποντιακού χώρου δεν είναι τίποτε άλλο παρά η τελευταία πράξη ενός εγκλήματος που ξεκίνησε πριν από 100 χρόνια.

Την ανακοίνωση για το μερικό άνοιγμα των Βαρωσίων θα ακολουθήσουν πρωτοβουλίες που θα κεφαλαιοποιήσουν τα πρώτα θετικά αποτελέσματα, τα οποία θα σπεύσει να διαφημίσει η Άγκυρα. Στο τέλος αυτής της διαδρομής, ο Ερντογάν θα κομίσει «καλά νέα» και «μήνυμα ειρήνης» γιατί θα είναι έτοιμος να εφαρμόσει τη «φόρμουλα της Κριμαίας». Του αρκεί να μεθοδεύσει ένα δημοψήφισμα στα Κατεχόμενα.

Με βάση τις θέσεις που είχαν ήδη διατυπώσει το καθεστώς Ερντογάν και το κατοχικό ενεργούμενό του, η συνάντηση της Γενεύης θα οδηγούνταν νομοτελειακά σε ναυάγιο, εφόσον έθεταν ζήτημα δύο κρατών. Υπό αυτή την έννοια, η Λευκωσία και η Αθήνα κέρδισαν πολιτικά από ένα προαναγγελθέν διπλωματικό ναυάγιο, αφού η ευθύνη γι' αυτό - όπως πανθομολογείται με επίσημες δηλώσεις - ανήκει εξ ολοκλήρου στο καθεστώς Ερντογάν.

Το περιβάλλον κρίσης που φαίνεται να διαμορφώνεται στην Ουκρανία, αναδεικνύει τον σημαντικό ρόλο της Τουρκίας σε περίπτωση που οι ΗΠΑ ή το ΝΑΤΟ επιδιώξουν να ενισχύσουν την παρουσία τους στον Εύξεινο Πόντο. Με άλλα λόγια, είναι στο χέρι του καθεστώτος Ερντογάν να κρατήσει το ΝΑΤΟ μακριά από τη Ρωσία, ή να επιτρέψει την κλιμάκωση της έντασης επιτρέποντας σε περισσότερες ναυτικές μονάδες του ΝΑΤΟ να διέλθουν τα Στενά.

Η διώρυγα της Κωνσταντινούπολης που σχεδιάζει να κατασκευάσει το καθεστώς Ερντογάν θα παρακάμπτει τα Στενά του Βοσπόρου στην πλευρά του ευρωπαϊκού τμήματος της Τουρκίας και θα προσθέσει ακόμη μία θαλάσσια αρτηρία που θα ενώνει τον Εύξεινο Πόντο με τη Θάλασσα του Μαρμαρά και κατ' επέκταση την έξοδο στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο.

Η ευόδωσή της συμφωνίας Ελλάδας -Αλβανίας για παραπομπή στην Χάγη  ανοίγει τον δρόμο για τη μονομερή επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο και αναδεικνύει από διπλωματική θέση ισχύος την αντίστοιχη πρόκληση για την Τουρκία σημειώνει στο liberal o Μιλτιάδης Σαρηγιαννίδης, επίκουρος καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. <b>Συνέντευξη στον Βασίλη Γεώργα.</b>

Αν η Αθήνα θέσει την Άγκυρα μπροστά στο εξαιρετικά επείγον δίλημμα, της άμεσης απόσυρσης από τα Βαρώσια ή της ακύρωσης του 61ου γύρου των διερευνητικών συνομιλιών, τότε θα έχει αποφύγει ένα παιχνίδι με σημαδεμένη τράπουλα που θα εξυπηρετεί τα τουρκικά συμφέροντα.

Ο βασικός άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται το κείμενο των συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής, είναι ο καλόπιστος διάλογος, το διεθνές δίκαιο και την αποχή από μονομερείς ενέργειες. Με άλλα λόγια, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν ξεχώρισε τις περιπτώσεις της Ελλάδας και της Κύπρου απέναντι στην Τουρκία, αλλά αντίθετα έδειξε στην τελευταία τον οδικό χάρτη που πρέπει να ακολουθήσει για να επιλυθούν όλες οι διαφορές.

Η σημερινή επίσκεψη Πομπέο είναι η πρώτη αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών στη Θεσσαλονίκη. Η διήμερη επίσκεψη φαίνεται ότι αποσυνδέει τις ελληνο-αμερικανικές σχέσεις από την τριγωνική σχέση Ελλάδας-Τουρκίας-ΗΠΑ καθώς είναι η πρώτη φορά που ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν επισκέπτεται και τις δύο χώρες μαζί.

Η τοποθέτηση του Έλληνα Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, πως η Ελλάδα συζητά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ ως μείζονες διαφορές, με ανοιχτό το ενδεχόμενο προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης στη Χάγη, είναι μια δήλωση που δεν μπορεί να διαβαστεί χωριστά από την απόφαση της Άγκυρας να μην ανανεώσει την παράνομη NAVTEX και να αποσύρει το ερευνητικό σκάφος Ορούτς Ρέις.

Όσο πλησιάζουμε στην έκτακτη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στα τέλη Σεπτεμβρίου, οι προσπάθειες ρυμούλκησης της Τουρκίας σε ένα τραπέζι διαλόγου θα εντείνονται. Πολλοί οι ενδιαφέρομενοι, αλλά χωρίς συντονισμό και ενιαία γραμμή. Πολλά λόγια, έλλειμμα πράξεων, χαμηλή αποτελεσματικότητα. Τα κενά αυτά το μόνο που κάνουν είναι να προσφέρουν στον Ερντογάν χρόνο και διπλωματικά πλεονεκτήματα.

Η επίσκεψη του γερμανού υπουργού Εξωτερικών στις δύο πρωτεύουσες δεν φαίνεται ικανή να συμβάλει στην αποκλιμάκωση. Η διγλωσσία της Άγκυρας αποδεικνύεται από την αλυσίδα των τακτικισμών το τελευταίο 48ωρο. Ο πόλεμος των NAVTEX δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας για την γερμανική πρωτοβουλία, σημειώνει στο liberal.gr ο Μιλτιάδης Σαρηγιαννίδης. <b> Συνέντευξη στον Γιώργο Φιντικάκη. </b>

Εφόσον η ΕΕ «προχωρήσει» με τη λογική του ανταγωνισμού ανάμεσα στο Βερολίνο και το Παρίσι, τότε και η Ελλάδα θα πρέπει να επιλέξει πλευρά. Και να ευθυγραμμίσει τη στάση της με το Παρίσι, χωρίς ωστόσο να επιτρέψει τη μετατροπή των εθνικών μας συμφερόντων σε αντικείμενο ενός γαλλογερμανικού παζαριού.

Το τουρκικό καθεστώς με την συμπεριφορά τους ως επίμονος ταραξίας και τις υπερβολές του στήνει σταδιακά ένα «μέτωπο» εναντίον του. Κράτη και θεσμοί στοιχίζονται απέναντί του, η τακτική του έχει κουράσει τους συνομιλητές του. Αποτέλεσμα είναι ότι θα του ασκηθούν πιο δυναμικές διπλωματικές πιέσεις για να επιστρέψει στο τραπέζι του διαλόγου με την Ελλάδα, σημειώνει ο Μιλιτιάδης Σαρηγιαννίδης. <b>Συνέντευξη στον Γιώργο Φιντικάκη.</b>