Καθώς επιστρέφουμε στην καθημερινότητα, πρέπει να ξαναπιάσουμε το νήμα από εκεί που το έχουμε αφήσει. Η πανδημία σάρωσε τα πάντα, ανατρέποντας προτεραιότητες, διακόπτοντας προσπάθειες, αλλά και (πολύ συχνά) δημιουργώντας νέες πραγματικότητες. Στις συντάξεις, όπως και σε όλα τα άλλα θέματα, ένα παραπέτασμα μας αποκόπτει από το πριν: η χιονοστιβάδα των εκκρεμών συντάξεων, φαίνεται ότι κρύβει το παγόβουνο της γήρανσης του πληθυσμού.

Για να ανταποκριθούμε στο «δημογραφικό» πρέπει να καταγράψουμε τις αδρές γραμμές του προβλήματος: Πώς λίγοι εργαζόμενοι μπορούν να στηρίζουν πολλούς ηλικιωμένους; Δύο είναι οι δρόμοι. Πρώτον, να δουλεύουμε περισσότεροι. Δεύτερον, όσοι δουλεύουν, να εφοδιαστούν με περισσότερο παραγωγικό κεφάλαιο, για να γίνουν πιο παραγωγικοί. Σύγχρονες υποδομές πολλαπλασιάζουν την εμβέλεια της εργασίας. Απόφοιτος πληροφορικής είναι πιο παραγωγικός από αυτόν των ιερατικών σχολών.

Στο Σαββατοκύριακο που έρχεται, κάποιοι μαζί με το Freedom Pass θα πάρουν μαζί τους και (άλλο ένα) ασφαλιστικό νομοσχέδιο – «Αφιερωμένο εξαιρετικά». Το δώρο θα ανοίξει την πρωτοχρονιά του 2022, όταν πια η σημερινή φασαρία στη Βουλή και οι εκατέρωθεν μεγαλοστομίες θα είναι μακρινή ανάμνηση.

Ο συνδικαλισμός ήταν πράγματι μια κατάκτηση των εργαζομένων. Για να συνεχίσει να αποδίδει, όμως πρέπει να κινείται μαζί με την κοινωνία. Ο φόβος του συνδικαλιστή εμπρός στο πρωϊνάδικο προέρχεται από την αμηχανία του ηγέτη σχετικά με τον ρόλο του. Ο φόβος του άμεσου πολιτικού κόστους οδηγεί σε υποχώρηση απέναντι σε όσες φωνές είναι δυνατές – αλλά μόνο σε αυτές. Οι άνεργοι, οι ηλικιωμένοι, οι νέοι (χωρίς τους κηδεμόνες τους) αφού δεν πλησιάζουν τα μικρόφωνα, εύκολα αγνοούνται.

Ο ΣΥΡΙΖΑ το 2018 και η ΝΔ το 2021 ερμήνευσαν τα (διαφορετικά) αποτελέσματα με τον ίδιο τρόπο: «Το σύστημα είναι βιώσιμο». Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα θαύμα σώζει την πατρίδα. Στην αναμέτρηση της ελπίδας με την πραγματικότητα, κερδίζει, φαίνεται η ελπίδα. Ακόμη και έτσι κανείς δεν είναι σε θέση να απαντήσει πού (και αν) καταγράφονται θέματα όπως οι εκκρεμείς αιτήσεις συντάξεων, που από μόνες τους αρκούν να φέρουν τον αριθμό συνταξιούχων εκεί όπου αναμένεται να είναι το 2040.

Το Σχέδιο του Υπουργείου Εργασίας σίγουρα προχωρά στο πρώτο σκέλος, στην επιτήρηση. Η ψηφιακή κάρτα, η επιθεώρηση εργασίας, η αλλαγή του βάρους απόδειξης για τις απολύσεις μπορούν να αλλάξουν το τοπίο ριζικά. Δεν προχωρά όμως στο άλλο σκέλος – της ελάφρυνσης από περιορισμούς. Τη στιγμή που η οικονομία απαιτεί περισσότερη ευελιξία, υπάρχει ο κίνδυνος αυτή να μειωθεί. Άρα το νομοσχέδιο βρίσκεται στα μισά του δρόμου προς την ευελιξία.

Τα τελευταία 30 χρόνια –οπωσδήποτε από τα ασφαλιστικά της ΝΔ του 1990-92– απλοποιείται η διαδικασία υπολογισμού και απονομής συντάξεων. Οι εκατοντάδες φορείς του 1992 είναι σήμερα ένας. Το 1990 το ΙΚΑ μόνο του διέθετε 800 τρόπους υπολογισμού των εισφορών που το 2016 έγιναν ένας (πριν αυτό πολλαπλασιαστεί το 2019). Το 1992 η απαρίθμηση μόνο των νομικών βάσεων για το πώς υπολογίζεται ο χρόνος ασφάλισης γέμιζε 11 πυκνογραμμένες σελίδες.

Αποφασιστική εκκαθάριση των παλαιών υποθέσεων είναι το αυτονόητο βήμα που οφείλει να κάνει το υπουργείο Εργασίας. Δεν έχει σημασία ποιος θα κάνει την δουλειά. Σημασία έχει να πληρωθεί η σύνταξη, όχι τίνος την υπογραφή φέρει η διοικητική πράξη καθορισμού της. Το βουνό των εκκρεμών συντάξεων μπλοκάρει την στοιχειώδη λειτουργία του συστήματος ασφάλισης και αδρανοποιεί την βασική υπηρεσία του προς ασφαλισμένους. Ο Βασιλιάς Αυγείας της Ήλιδας αντιμετώπιζε αντίστοιχο πρόβλημα.

Τα τελευταία 40 χρόνια, το SOS θέμα για την Ελληνική οικονομία ήταν οι συντάξεις: Απορροφούν το μεγαλύτερο τμήμα ΑΕΠ στον κόσμο ταλαιπωρούν τους πολίτες υποδαυλίζουν την ανισότητα. Εύκολα παραβλέπεται ότι αυτή η επιμονή είναι, πλέον, αναχρονιστική. Όχι, βεβαίως, επειδή δεν υπάρχει θέμα συντάξεων. Το αντίθετο: Οι οικονομικές δυσλειτουργίες επιμένουν. Παίζοντας καθυστέρηση, αφέθηκαν να... συνταξιοδοτηθούν όλοι όσοι θα μπορούσαν να προσφέρουν κάποια λύση.

Κάθε χρόνο, το υγειονομικό τσεκ-απ καταλήγει: «Κόψτε το κάπνισμα, προσοχή στο βάρος, περισσότερη άσκηση». Το ακούμε, το σημειώνουμε και συνεχίζουμε όπως πριν. Έτσι και οι εκθέσεις για την οικονομία: «Ανταγωνιστικότητα, λιγότερα ελλείμματα, προσοχή στις συντάξεις». Πόσο διαφέρει η ενδιάμεση έκθεση Πισσαρίδη και γιατί ίσως αξίζει περισσότερη σημασία;

Η είδηση έπεσε σαν βόμβα: ο πληθυσμός της Ελλάδας θα γυρίσει πίσω εκεί που ήταν πριν να έλθουν οι πρόσφυγες! Θα γίνει αυτό επειδή όλοι θα ζούμε παραπάνω, οι Ελληνίδες θα συνεχίσουν να κάνουν όσα παιδιά θέλουν και η μετανάστευση θα περιοριστεί στο ελάχιστο. Δηλαδή ο καλός Θεός της Ελλάδας θα εκπληρώσει τις επιθυμίες μας – και θα το κάνει ως το 2100.

Το χτύπημα σε υπηρεσίες εστίασης και τουρισμό αφορά το άμεσο και μικρό ξεσκαρτάρισμα που έχει να κάνει με τις αντοχές των επιχειρήσεων, το μεγάλο ξεσκαρτάρισμα στην ελληνική οικονομία θα έρθει μετά την πανδημία, σημειώνει στο liberal.gr ο οικονομολόγος Πλάτωνας Τήνιος. Τότε θα γίνει το μεγάλο restart με την μεταφορά ανθρώπινου δυναμικού από τον ένα κλάδο στον άλλο, καθώς και περιουσιακών στοιχείων, μια γενική επανεκκίνηση που θα συνοδευτεί και από μεγάλες ευκαιρίες, ένα είδος «δημιουργικής καταστροφής». <b>Συνέντευξη στον Γιώργο Φιντικάκη.</b>

Όσο και να καθησυχάζει η θαλπωρή του χθες, δεν είναι χρήσιμος οδηγός για το πανδημικό αύριο, ούτε για το μεταπανδημικό μεθαύριο.  Οι οικονομικές αποφάσεις σήμερα μοιάζουν με το πώς το Γενικό Επιτελείο σχεδιάζει και υλοποιεί την στρατηγική στον πόλεμο. Από τις αρχές Μαρτίου καταιγιστικές αλλαγές σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα ανατρέπουν κάθε  βεβαιότητα.

Οι επόμενες εβδομάδες ή μήνες θα μας αλλάξουν ριζικά. Διαψεύδονται βεβαιότητες, αδιανόητες εξελίξεις μοιάζουν ξεπερασμένες, ο φόβος αντικαθιστά την ελπίδα. Απαράβατες γραμμές διαπερνούνται καθημερινά, ενώ οι εμπειρίες του καθενός αναθεωρούν στάσεις και απόψεις. Προς ποια κατεύθυνση, όμως;

Καθώς τα νοικοκυριά φοβούνται τα χειρότερα, θα περιορίζουν τις δαπάνες τους προκειμένου να αποταμιεύσουν χρήματα. Το χρήμα όμως αυτό θα λείψει από την παγκόσμια αγορά, ενώ την ίδια στιγμή οι ανάγκες για δανειακά κεφάλαια θα αυξάνουν τόσο από τις επιχειρήσεις που θα βλέπουν την ζήτηση για τα προιόντα τους να μειώνεται, όσο και από τις ασφαλιστικές εταιρείες που ξαφικά θα χρειαστεί να καλύψουν μεγάλες απώλειες, όπως λέει στο liberal.gr ο Πλατωνας Τήνιος. <b>Συνέντευξη στον Γιώργο Φιντικάκη.</b>