Τον τελευταίο καιρό έχει γίνει και πάλι «της μόδας» η διαφήμιση/υπόσχεση προς Έλληνες ενδιαφερομένους για προσφορά δανείων από τράπεζες σε χώρες του εξωτερικού. Μέσα στην τεράστια δυσκολία τους, πολλοί από τους Έλληνες που «επέλεξαν να το παλέψουν στην Ελλάδα αντί να βγουν προς το εξωτερικό» αναζητούν λύσεις δανεισμού μιας και στις Ελληνικές τράπεζες οι κάνουλες είναι σφραγισμένες εδώ και 11 χρόνια…

Συχνά οι Έλληνες μιλάμε για «τους ανθρώπους μας που έφυγαν στο εξωτερικό» (λες και στην εποχή της κινητικότητας είναι κάποια κατάρα να ψάχνεις να ζήσεις καλύτερα και να μην αποδέχεσαι τα λίγα) και κλαίμε για «την απώλεια εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων που μετανάστευσαν και δουλεύουν στα ξένα».

Την τριετία 2018 – 2020 στη Ρουμανία έγιναν επενδύσεις και εξαγορές ύψους 16 δισ. ευρώ, περίπου 5 – 5,3 δισ. ευρώ κάθε χρόνο, σύμφωνα με τη σχετική ανάλυση της PwC. Το νούμερο αυτό δεν είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό αν το συγκρίνει κανείς με το αντίστοιχο Ελληνικό, που μπορεί να είναι ίδιο ίσως και μεγαλύτερο.

Μόλις το 2016 είχα γράψει για τη Ρουμανία και τη διαστρωμάτωση του πληθυσμού της, με τίτλο «Οι 50 αποχρώσεις της Ρουμανίας». Σε εκείνο το άρθρο ανέλυα τις «3 Ρουμανίες» που υπήρχαν, με τους «Ευρωπαίους» κατοίκους να είναι 6 – 8 εκ., τους «Βαλκάνιους» να είναι 12 – 14 εκ. και 5 εκ. να είναι οι μετανάστες της Ρουμανίας στο εξωτερικό. 5 μόλις χρόνια μετά, τίποτε από όλα αυτά δεν ισχύει πια...

Την ώρα που εμείς στην Ελλάδα χαιρόμαστε γιατί κάποιες μεγάλες εταιρείες πληροφορικής ίσως επενδύσουν σε Data Centers (αν λύσουν τα πολεοδομικά και τα δεκάδες άλλα προβλήματα που ανακύπτουν για τέτοιες επενδύσεις χαμηλής προστιθέμενης αξίας), εταιρείες όπως η Amazon μάλλον δεν διαβάζουν πόσο καλά είναι τα πράγματα στην Ελλάδα και πόσο ελκυστικές οι επενδύσεις εδώ και συνεχίζουν να επενδύουν αλλού.

Μπορεί στην Ελλάδα να έχουμε επιλέξει ως προτεραιότητά μας τη «θεωρητική» στήριξη των νέων καινοτόμων επιχειρήσεων με προοπτική μεγέθυνσης (startups), όμως σε άλλες χώρες αυτές στηρίζονται με έργα, μιας και η συμβολή τους στον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη κάθε οικονομίας είναι κεφαλαιώδης.

Το 2020 η Ρουμανία είχε ένα εξαιρετικό οικονομικό αποτέλεσμα, ίσως το καλύτερο της Ευρώπης. Για το 2021 θα έχει μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις της Ευρώπης, περνώντας κατά 3,5% τα επίπεδα του 2019.

Την εβδομάδα που πέρασε ανακοινώθηκαν τα στοιχεία για το ΑΕΠ πολλών Ευρωπαϊκών χωρών το 2020. Κατά μέσο όρο η πτώση του κινήθηκε από -4,8 ως -5,9%, με χώρες όπως η Ελλάδα να αποτελούν την αρνητική εξαίρεση, μιας και αναμένεται να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν το -10%. Μέσα σε αυτόν τον ορυμαγδό κακών ειδήσεων ξεχώρισε μία χώρα, και πάλι: Η Ρουμανία.

Αξιότιμε κύριε Καμπουράκη, προχθές γράψατε στο Liberal.gr για το παράδοξο των Ελλήνων που συνεχίζουν να κτίζουν και να επενδύουν σε εστιατόρια, ξενοδοχεία και AirBnB, στοχεύοντας στην ολική επαναφορά του τουρισμού. Σας φαίνεται παράξενο, όμως στην ουσία είναι ακριβώς το αποτέλεσμα του τρόπου σκέψης που έχει διαμορφωθεί στην πλειοψηφία της Ελληνικής κοινωνίας…

Όταν στην Ελλάδα μιλάμε για Startups περισσεύουν τα λόγια και οι μεγαλοστομίες. Όμως αν κάποιος μιλήσει με τους ιδιοκτήτες τους, τότε θα διαπιστώσει πως οι περισσότεροι εξ αυτών ουσιαστικά «πνίγονται» από την κατάσταση στη χώρα μας. Την ίδια ώρα η Ρουμανία φέτος αποδεικνύει για άλλη μία φορά ότι είναι με μεγάλη διαφορά η μεγαλύτερη αγορά για χρηματοδότηση startups στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Την περασμένη Δευτέρα μιλήσαμε για τη γεωργία στη Ρουμανία και την πολύ ενδιαφέρουσα και στενή της σχέση με εμάς τους Έλληνες εδώ και... χιλιάδες χρόνια.

Αν ψάξουμε για ιστορίες επιτυχίας στον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα, θα βρούμε λιγότερες από 20 περιπτώσεις που κάποιος ασχολήθηκε με τη γεωργία ή την κτηνοτροφία και χωρίς επενδύσεις δεκάδων εκατομμυρίων σε 10 – 15 χρόνια βρέθηκε με εκατομμύρια ευρώ (και όλους τους φόρους πληρωμένους).

Εν έτει 2021 υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο που δουλεύουν εξ' αποστάσεως για την παραγωγή λογισμικού, δημιουργία sites ή πολλές άλλες διαφορετικές υπηρεσίες. Με δεδομένο ότι για αυτούς μικρή σημασία έχει το «που μένουν» ή το «που βρίσκονται» όταν προσφέρουν την υπηρεσία αυτή, πολλοί εξ' αυτών μεταναστεύουν τακτικά ή έστω ταξιδεύουν πολύ και δεν διαμένουν σταθερά σε ένα σημείο του πλανήτη.

Με την πανδημία να έχει αποδιοργανώσει την οικονομία κάθε χώρας, το βλέμμα μας είναι στραμμένο «στην επόμενη ημέρα» που θα προκύψει μετά τους εμβολιασμούς και τη σταδιακή επάνοδο της ζωής μας στην πρότερη κατάστασή της. Αυτό το τεράστιο πρόβλημα που έχει διαλύσει επιχειρήσεις και ζωές πολλοί είναι αυτοί που μας καλούν να το αντιμετωπίσουμε ως ευκαιρία για μία επανεκκίνηση.

Στη χώρα μας, όπου οι νόμοι για άλλους είναι νόμοι και για άλλους είναι «ευχές»*, έχουμε διαστρεβλώσει πολλές έννοιες. Πιστεύουμε ότι «το μνημόνιο έφερε την κρίση» και όχι το αντίθετο, θεωρούμε startup ακόμη και τοπικές εταιρείες κούριερ, ενώ, ανάλογα με την περίσταση, δικαιολογούμε ή και δικαιώνουμε για ιδεολογικούς λόγους τη χρήση βίας.

Το 2021 ξεκίνησε για τη Ρουμανία χωρίς σοβαρές αλλαγές στη φορολογία των επιχειρήσεων. Ο βασικός φόρος των εταιρειών (με τζίρο άνω του 1.000.000 Ευρώ) παραμένει στο 16% επί των κερδών, όπως ορίστηκε από το 2005.

Όλα αυτά τα χρόνια που περιγράφω πως η Ρουμανία ξεκίνησε από χαμηλά και ανέβηκε, έφτασε, πέρασε την Ελλάδα και συνεχίζει να καλπάζει, μία μειοψηφία κοιτά την ουσία των επιχειρημάτων και η πλειοψηφία προσπαθεί να τα απορρίψει χρησιμοποιώντας πάσης φύσεως στερεότυπα.

Δεν είναι λίγες οι φορές που δεχόμαστε το αίτημα να φτιάξει κάποιος μία ΙΚΕ στη Ρουμανία. Μαθημένοι από την Ελληνική πραγματικότητα, είναι λογικό για πάρα πολλούς Έλληνες να θεωρούν ότι ο Ελληνικός παραλογισμός (να υπάρχει ένας τύπος εταιρείας που το μόνο στο οποίο χρησιμεύει είναι ότι δεν υποχρεώνει όλους τους μετόχους να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές) βασιλεύει και σε άλλες χώρες.

Ένα από τα πιο σημαντικά θέματα συζήτησης από το 2016 και μετά στη Ρουμανία ήταν τα παράπονα κάποιων Ρουμάνων για τη φυγή ενός ολόκληρου βιομηχανικού κλάδου και την απώλεια δεκάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας από το κλείσιμο σχεδόν όλων των βιομηχανιών που έραβαν ρούχα.

Πριν από 2,5 περίπου χρόνια ο υποφαινόμενος έγραψε στο liberal.gr για τις μεγάλες αυξήσεις στις αμοιβές των γιατρών και του νοσηλευτικού προσωπικού στη Ρουμανία. Το άρθρο με τίτλο «3.220 Ευρώ (καθαρά) ο μισθός νεοδιοριζόμενου γιατρού στη Ρουμανία» έγινε τότε viral, αλλά η πραγματικότητα τελικά με... ξεπέρασε.

Ενώ για δεκαετίες ολόκληρες η Ελλάδα είχε διπλάσιο ή και τριπλάσιο ΑΕΠ από τη Ρουμανία (άρα και τετραπλάσιο ή και εξαπλάσιο εισόδημα ανά κάτοικο), μέσα σε λίγα χρόνια οι βόρειοι γείτονές μας ανέτρεψαν την κατάσταση και σήμερα περίπου οι μισοί από αυτούς ζουν με εισόδημα μεγαλύτερο από το μέσο ελληνικό, ενώ και οι άλλοι μισοί κάνουν μεγάλα βήματα προόδου.

Τώρα που τελείωσαν οι εκλογές στις ΗΠΑ, μεγάλη είναι η συζήτηση που γίνεται για τις προτεραιότητες του νέου Προέδρου τους, του Joe Biden. Τα Ελληνικά ΜΜΕ κατακλύζονται από θέματα που είναι επιεικώς γραφικά, όπως το ποιοι έβγαλαν φωτογραφία μαζί του, τι γλυκές κουβέντες είπε στον Χ, πόσο εγκάρδια χαιρέτησε τον Ψ, πόσο αγαπάει την Ελλάδα κλπ. Οι ΗΠΑ είναι η δυσκολότερη χώρα του κόσμου για να επιβιώσεις πολιτικά.

Αν κάποιος θέλει να καταλάβει καλύτερα που βρίσκεται και να αποφύγει τα βασικά λάθη που κάνουν όσοι θέλουν να βγουν στο εξωτερικό, υπάρχουν 10 στοιχειώδεις συμβουλές που μπορούν να τον βοηθήσουν. Όλα αυτά ισχύουν είτε όταν θέλει να μεταναστεύσει, είτε όταν απλά θέλει να κάνει εκεί κάποιο επιχειρηματικό άνοιγμα, εξαγωγές ή γενικότερα να ανοίξει την πόρτα σε μία νέα χώρα.

Το 1973 έγινε στη Στοκχόλμη μία ληστεία με ομήρους. Μετά τη λήξη της, οι όμηροι δέθηκαν τόσο πολύ με τους δράστες, που αρνήθηκαν να καταθέσουν εναντίον τους, ενώ προσπάθησαν να συλλέξουν και χρήματα για την υπεράσπισή τους. Από τότε η επιστήμη της Ψυχολογίας δημιούργησε τον ορισμό του συνδρόμου της Στοκχόλμης, στην περίπτωση που τα θύματα φτάνουν να στηρίζουν και να βοηθούν τους θύτες.