Παρά τις πρώτες ενδείξεις μερικής αποκλιμάκωσης των πληθωριστικών πιέσεων, οι επικεφαλής των κεντρικών τραπεζών δεν φαίνονται διατεθειμένοι να χαλαρώσουν.

Η τιθάσευση του πληθωρισμού δεν αντιμετωπίζεται μόνο από τις κεντρικές τράπεζες και με νομισματικά μέτρα και μόνο, τα οποία μάλιστα υπονομεύουν οι πολιτικές των κυβερνήσεων. Στην αρχή της κρίσης οι αναλυτές αναφερόντουσαν σε παροδικό πληθωρισμό, έχοντας υποτιμήσει την έκταση και τη βιαιότητά του. Πλέον, γίνεται κατανοητό ότι αν δεν καταναλώσουμε λιγότερο και αν δεν ξοδέψουμε λιγότερο, δεν θα ξεπεράσουμε σχετικά ομαλά ούτε τον πόλεμο, ούτε την ενεργειακή τρικυμία, ούτε τον πληθωριστικό τυφώνα.

Στο εξωτερικό ο Σεπτέμβριος θα είναι μήνας Κεντρικών Τραπεζών, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει σε πολυετή ιστορικά υψηλά επίπεδα χωρίς σημάδια σοβαρής αποκλιμάκωσης. Στις 8 Σεπτεμβρίου η ΕΚΤ αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια παρέμβασης κατά 50 ή 75 μονάδες βάσης. Τη σκυτάλη θα πάρει η FED στις 20 και 21 Σεπτεμβρίου με τις εκτιμήσεις να κινούνται επίσης μεταξύ 50 και 75 μονάδων.

Αν η Federal Reserve των ΗΠΑ σκότωσε το forward guidance τον Ιούνιο και με την προχθεσινή αύξηση κατά 75 μβ των επιτοκίων της, δηλαδή την καθοδήγηση των αγορών για την πορεία της νομισματικής πολιτικής, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έβαλε τα τελευταία καρφιά στο φέρετρο ενός εργαλείου που οι κεντρικές τράπεζες χρησιμοποιούσαν για μεγάλο διάστημα για να σηματοδοτήσουν στις αγορές τις επόμενες κινήσεις τους.

Οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες, μαζί με τις κυβερνήσεις σε όλον τον κόσμο, έχουν πάρει τα όπλα τους κατά του πληθωρισμού που ήδη έχει κάνει έντονη την παρουσία του, αλλά και κατά της ύφεσης που παραμονεύει να βγει στη σκηνή, περιμένοντας πίσω την αυλαία. Αύξηση επιτοκίων και νομισματική σύσφιξη, αναφέρει η ημερήσια διάταξη. Ωστόσο η δεύτερη σε μέγεθος οικονομία του πλανήτη, παρακολουθεί με ψυχραιμία και υπομονή το τι συμβαίνει γύρω της, εστιάζοντας στις εσωτερικές εξελίξεις.

Μετά από έξι μήνες ηχηρών απωλειών, οι αγορές ψάχνουν να βρουν τα πατήματά τους σε ένα περιβάλλον που μοιάζει με κινούμενη άμμο. Το σενάριο που επικρατεί σήμερα είναι ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα για καιρό, με αποτέλεσμα οι κεντρικές τράπεζες να πρέπει να προβούν σε πιο επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων, αυξάνοντας τις πιθανότητες ύφεσης. Η χθεσινή αντίδραση των αγορών στην εκτίναξη του πληθωρισμού στις ΗΠΑ, προσφέρει ίσως μία προβολή των τάσεων που θα επικρατήσουν το επόμενο διάστημα.

Η «έκδοση» ψηφιακών νομισμάτων βρισκόταν εδώ και αρκετά χρόνια, στο πλάνο των κεντρικών τραπεζών. Η πανδημία συνετέλεσε σε σημαντικό βαθμό, στη μεταφορά του «πορτοφολιού» μας στο κινητό τηλέφωνο και στην αντικατάσταση της καταβολής μετρητών από την ψηφιακή μεταφορά ποσών. Και ενώ η Fed και η ECB, κινούνται με σχετικά αργά βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση, η Κεντρική Τράπεζα της Κίνας (PBoC) είχε ήδη λανσάρει το δικό της ψηφιακό χρήμα e-CNY από το 2021.

Τα δυο όπλα που χρησιμοποιούν σήμερα οι κεντρικές τράπεζες στη σκληρή μάχη κατά του πληθωρισμού και της κλιμακούμενης οικονομικής κρίσης είναι η αύξηση των επιτοκίων και η οικονομική σύσφιξη. Αυτό σημαίνει, ότι αντιστρέφεται κατά 360 μοίρες η οικονομική κατεύθυνση του πλανήτη που ακολουθήθηκε από το 2008 μέχρι και σήμερα. Είναι όμως δυνατόν αυτή η σχεδόν 15ετής «επιδοματική» οικονομική πολιτική της ποσοτικής χαλάρωσης, των χαμηλών επιτοκίων και των οικονομικών ενισχύσεων, να συνεχιστεί; Ασφαλώς και όχι.

Οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να μετριάσουν τα σχέδια τους για επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων, καθώς τα νέα μακροοικονομικά στοιχεία επιδεινώνονται, αν κρίνει κανείς από την τιμολόγηση των χρηματαγορών που αναθεωρούν τις προσδοκίες τους για το πού θα κορυφωθούν τα αμερικανικά και τα βρετανικά επιτόκια. Οι αγορές έχουν αρχίσει να εστιάζουν λιγότερο στον πληθωρισμό και περισσότερο στον κίνδυνο μιας ύφεσης και αυτός είναι ο λόγος για την ανατιμολόγηση που παρατηρείται.

Ανεβαίνει το θερμόμετρο στη Φρανκφούρτη, ενόψει της πολύ κρίσιμης συνεδρίασης του Μαρτίου, όπου θα παρουσιαστούν οι αναθεωρημένες προβλέψεις για τον πληθωρισμό και θα ληφθούν αποφάσεις για τον τερματισμό του QE και τις πρώτες αυξήσεις επιτοκίων. Έντονες πιέσεις ασκούνται στους αναλυτές της ΕΚΤ, καθώς η μάχη μεταξύ «γερακιών» και «περιστεριών» βρίσκεται σε εξέλιξη. Πληροφορίες από τη Φρανκφούρτη… μαρτυρούν τις νέες εκτιμήσεις.

Με τις αγορές να εστιάζουν στο πότε θα ξεκινήσει η Federal Reserve να μειώνει το μέγεθος του ισολογισμού της, οι αναλυτές πιστεύουν ότι η εποχή της «ποσοτικής σύσφιξης» έχει ήδη αρχίσει. Οι ισολογισμοί των κεντρικών τραπεζών φούσκωσαν μετά το χτύπημα της πανδημίας το 2020 αλλά με την ανάκαμψη των οικονομιών που ακολούθησε και την έξαρση του πληθωρισμού πάνω από τους στόχους των νομισματικών αρχών, οι κεντρικές τράπεζες ετοιμάζονται πλέον για μια αντιστροφή των προγραμμάτων αγορών ομολόγων.

Οι Κεντρικές Τράπεζες μίλησαν, τα χρονοδιαγράμματα κατατέθησαν μαζί με αυτά και οι εγγυήσεις άμεσης δράσης αν και όποτε χρειαστεί. Το μπαλόνι θα ξεφουσκώσει αργά, κομψά και με την απαραίτητη επιφυλακή. Αυτό σημαίνει δύο πράγματα. Πέραν της εμφάνισης ενός νέου μαύρου κύκνου - βλέπε ενεργειακή κρίση - οι αγορές δεν έχουν λόγο να καταρρεύσουν. Η ταχύτητα και οι αποδόσεις όμως αναγκαστικά θα κατέβουν. Το καλό είναι ότι έχουν όλοι χρόνο να προετοιμαστούν.

Την ίδια ώρα που η Ευρώπη διατείνεται πως έχει λάβει τα -οικονομικά- μέτρα της κατά των επιβλαβών συνεπειών από την πανδημία, ο πληθωρισμός χτυπάει κόκκινο. Παράλληλα, τα μηδενικά επιτόκια δεν αντισταθμίζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης των χρηματικών κεφαλαίων. Ήδη πληθαίνουν εκείνοι που θεωρούν πως βρισκόμαστε κοντά σε μια τεράστια φούσκα που θα σκάσει.

Η μακρόχρονη έκθεση των μεγάλων οικονομιών σε περιβάλλον υψηλής ανάπτυξης και μηδενικών επιτοκίων, παραδοσιακά έχει πληθωριστικά αποτελέσματα, υποτίμηση των νομισμάτων και υψηλότερη έκθεση σε περιουσιακά στοιχεία κινδύνου στα χαρτοφυλάκια, όπως οι μετοχές. Σε συνδυασμό με ελκυστικά επίπεδα της τιμής του χρυσού προς ώρας, τα παραπάνω θα μπορούσαν να ωθήσουν τους επενδυτές να προσθέσουν χρυσό στα χαρτοφυλάκιά τους και να υποστηρίξουν τη ζήτηση της Fed κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

To Διεθνές Νομισματικό Ταμείο διατήρησε την πρόβλεψή του για ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας 6% φέτος, αναβαθμίζοντας τις προοπτικές για τις ΗΠA και άλλες πλούσιες οικονομίες, ενώ υποβάθμισε τις εκτιμήσεις του για μία σειρά αναπτυσσόμενων χωρών που δυσκολεύονται με την έξαρση των κρουσμάτων του κορονοϊού.

Αυξάνονται οι ενδείξεις ότι οι κεντρικοί τραπεζίτες έχουν το βλέμμα τους στραμμένο προς την «έξοδο» από τα προγράμματα στήριξης, καθώς οι εμβολιασμοί επιταχύνονται και η οικονομική ανάκαμψη γίνεται ορατή. Από τις ΗΠΑ και τον Καναδά, μέχρι την Ευρωζώνη, την Αγγλία και την Ιαπωνία αλλά και χώρες όπως η Νορβηγία και η Σουηδία, είτε βάζουν περιορισμούς στις αγορές ενεργητικού, είτε το σκέφτονται. Ποια η στρατηγική των κεντρικών τραπεζών και πως θα επηρεάσει τις αγορές.

Όλοι θυμόμαστε την ταινία επιστημονικής φαντασίας του George Lucas, «Η Αυτοκρατορία αντεπιτίθεται», που αποτελεί μέρος της επικής κινηματογραφικής τριλογίας «Star Wars», που ξεκίνησε το 1977. Διαστημόπλοια, φωτόσπαθα, πολεμιστές ρομπότ, σε μια αδυσώπητη μάχη ανάμεσα στη «Δημοκρατία» και στην «Αυτοκρατορία». Σήμερα μπροστά μας, αρχίζουν να εξελίσσονται οι «Crypto Wars», ανάμεσα στην κοινότητα των χρηστών των κρυπτονομισμάτων και των κρατών.

Τις δύο τελευταίες μέρες οι επενδυτές είχαν στραμμένη την προσοχή τους στην κατάθεση του προέδρου της Fed, Τζερόμ Πάουελ, και της υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ, Τζάνετ Γέλεν, στο Κογκρέσο. Ποια είναι τα συμπεράσματα για τη μακροπρόθεσμη τροχιά των αγορών, ανεξαρτήτως αν εν τω μεταξύ δούμε μια σημαντική διόρθωση ή όχι;

Υπάρχει ένα παλαιό χαρούμενο τραγούδι, με τίτλο  «Καλοκαιρινές διακοπές για πάντα», που μας θυμίζει διακοπές και ποτά σε μπαράκια δίπλα στη θάλασσα. Σήμερα, το τραγούδι «Πολλά και εύκολα λεφτά, για πάντα», θα μπορούσε να έχει την ίδια επιτυχία, καθώς θα υμνούσε το ατέλειωτο καλοκαίρι των χρηματιστηριακών αγορών. Πόσο κοντά είμαστε στο σημείο μηδέν που το χρήμα θα αρχίσει να εξαϋλώνεται, είτε λόγω του επερχόμενου πληθωρισμού είτε της φούσκας;